Soru: ACT neyi hedefler?
BDT farkı: BDT çoğu zaman düşünce içeriğini değiştirir; ACT düşünceyle ilişkiyi (ayrışma/kabullenme) değiştirir.
Hexaflex — 6 süreç / teknik alan:
- Kabullenme / acceptance (kabul): İstenmeyen iç yaşantıyla savaşmayı bırakmaktır. Kontrol çabası çoğu zaman acıyı büyütür.
- Bilişsel ayrışma / defusion (bilişsel ayrışma): Düşünceyi “gerçek” değil “zihinsel olay” olarak görmektir. Kaynaşmayı azaltır.
- Şimdiki an / farkındalık / present moment: Dikkatı yargısız biçimde şimdiye getirmektir. Rumine ve endişeyi keser.
- Bağlamsal benlik / self-as-context (bağlamsal benlik): Deneyimleri gözleyen benliği fark etmektir. “Ben = düşüncem” özdeşliğini bozar.
- Değerler netleştirme / values clarification: “Ne önemli?” sorusuna yön seçmektir. Hedeflerden daha derin bir pusuladır.
- Adanmış eylem / committed action (adanmış eylem): Değerlere uygun davranışı sürdürmektir. Esnekliğin davranışsal çıktısıdır.
Teknik örnekleri:
- Yapraklar nehirde: Düşünceleri akan yaprak gibi izleme egzersizidir. Ayrışmayı yaşantısal öğretir.
- “Düşünceyi adlandır”: “Şu an X düşüncesi var” demektir. Düşünceyle mesafeyi artırır.
- Değerler kartları: Öncelikli değerleri sıralayıp seçmektir. Yön kaybını azaltır.
- ACT matrix / değer–kaçınma haritası (ACT matrisi): Yaklaşma (değer) ile uzaklaşma (kaçınma) davranışlarını ayırmaktır. Formülasyonu görselleştirir.
- Mindfulness / farkındalık egzersizleri: Nefes, beden veya ses odaklı şimdi pratiğidir. Hexaflex’in birden fazla sürecini besler.