Kitaplar /Klinik Psikoloji / BÖLÜM 5 — Psikoterapi Ekolleri ve TÜM Teknikler

5.15. Travma odaklı yaklaşımlar (ad düzeyinde)

Hap

Travmada güvenlik ve stabilizasyon önceliklidir; kanıtlı protokoller travma bellek/anlatı ve kaçınmayı hedefler. Stabil değilken yoğun travma çalışması zarar riski taşır.

Teknik / protokol adları:

  • TF-CBT / Trauma-Focused CBT (travma odaklı BDT): Çocuk/ergen ve ailede travmaya özel BDT paketidir. Psikoeğitim, baş etme, anlatı ve bilişsel işlemlemeyi birleştirir.
  • PE / Prolonged Exposure (uzun süreli maruz bırakma): Travma anısına ve kaçınılan uyaranlara uzun süreli maruzdur. Kaçınma sürdürücüsünü kırar.
  • CPT / Cognitive Processing Therapy (bilişsel işlemleme terapisi): Travmayla ilgili “sıkışmış” bilişleri (güven, kontrol, saygınlık vb.) işlemektir. Anlam çarpıtmalarını hedefler.
  • EMDR / Eye Movement Desensitization and Reprocessing (göz hareketiyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme): Dual attention / çift dikkat (ör. göz hareketi) ile travma belleğini yeniden işlemeyi hedefler. Protokol eğitimi gerektirir.
  • Trauma-informed care / travma bilgilendirilmiş bakım: Hizmetin her basamağında güvenlik, seçim ve güçlendirmeyi esas almaktır. Belirli bir terapi protokolü değil, kurumsal/klinik duruştur.