Kavramlar:
- Behavior potential / davranış potansiyeli: Belirli durumda belirli davranışı gösterme olasılığıdır. Beklenti × değer formülünden çıkar. Örnek: Sınavda başarılı olacağına inanan ve notu önemseyen öğrencinin derse çalışma ihtimali yüksektir.
- Expectancy / beklenti: Davranışın pekiştireç getireceğine dair inançtır. Deneyimle güncellenir. Örnek: Geçen sefer çalışınca geçtiğini hatırlayan öğrenci bu kez de "çalışırsam olur" der.
- Reinforcement value / pekiştirme değeri: Pekiştirecin kişi için öznel önemidir. Aynı ödül herkese eşit değer taşımaz. Örnek: Biri para ödülünü umursamazken senin için aynı ödül çok değerli olabilir; bu yüzden davranışın farklıdır.
- Internal locus of control / içsel denetim odağı: Sonuçları kendi çaba/yeteneklerine atfetmektir. Genelde daha yüksek faillik hissi verir. Örnek: Sınavdan düşük alınca "daha çok çalışmalıydım" diyen kişi sonucu kendine bağlar.
- External locus of control / dışsal denetim odağı: Sonuçları şans, kader veya başkalarına atfetmektir. Öğrenilmiş çaresizlik riskiyle bağlanabilir. Örnek: Aynı notu alınca "hocanın gözüne girmemişim, şansım yok" diyen kişi sonucu dışarıya yükler.
Örnek: “Çalışırsam geçerim” = içsel LOC; “hoca sevmezse nafile” = dışsal LOC. Davranış = beklenti × ödülün değeri.