Kaçış mekanizmaları:
- Otoritaryenizm / authoritarianism: Güçlü bir otoriteye bağlanarak kaygıdan kaçmaktır. Boyun eğme veya tahakküm biçiminde görülebilir. Örnek: Belirsizlikten korktuğu için güçlü liderin söylediğini sorgusuz kabul ediyor.
- Yıkıcılık / destructiveness: Kaygıyı yok etme/zarar verme yoluyla azaltma çabasıdır. Nesne veya ilişkiyi tahrip eder. Örnek: Öfkesini kontrol edemediği için sevgilisinin eşyalarını kırdı.
- Robot uyum / automaton conformity: Çoğunluğa kayıtsız uyarak bireysellikten kaçmaktır. Kimlik dışarıdan kopyalanır. Örnek: Herkes ne giyiyorsa onu giyiyor, kendi zevkini sormuyor.
Karakter yönelimleri: - Alıcı / receptive: Dışarıdan almakla doyum arar. Bağımlılık eğilimi taşıyabilir. Örnek: Her şeyi eşinden bekliyor, kendi çabasını göstermiyor.
- Sömürücü / exploitative: İstediğini güç/hileyle alır. İlişkide tahakküm riski vardır. Örnek: İş arkadaşının fikrini çalıp patrona kendi fikri gibi sundu.
- İstifçi / hoarding: Sahip olduklarını tutmaya odaklanır. Değişim ve paylaşım zorlaşır. Örnek: Eski faturaları yıllarca saklıyor, hiçbir şeyi atamıyor.
- Pazarlayıcı / marketing: Kendini satılabilir meta gibi sunar. Kimlik dış onaya bağlanır. Örnek: LinkedIn profilini sürekli güncelleyip kendini satılabilir bir ürün gibi sunuyor.
- Üretici / productive: Sevgi, yaratıcılık ve üretkenlikle ilişkilidir. Fromm’da sağlıklı çözümdür. Örnek: Hem sevgiyle bağ kuruyor hem de sanat üretiyor.
Örnek: Seçim kaygısı artınca “lider ne derse” (otorite), “hepsini yıkayım” (yıkım) veya “herkes gibi olayım” (robot) kaçışları.