Kitaplar /Kişilik Kuramları / BÖLÜM 6 — Neo-Freudçu Çekirdek

6.3. Sullivan — Kişilerarası kuram

Hap

Kişilik, kişilerarası durumlar içinde oluşur; kaygı güvenlik işlemlerini şekillendirir.

Ezber

[Hikaye] Kişilik yalnız odada değil; ilişkide doğar.
Nasıl tutulur: Boş odada tek başına “kişilik” yok; biriyle konuşunca ortaya çıkıyor. “Şu kişiyle konuşurken kim oluyorum?” sorusunu sor.

Kavramlar:

  • Dinamikler / dynamisms: Tekrarlayan kişilerarası enerji örüntüleridir. Kişiliği ilişki içinde tanımlar. Örnek: Her seferinde terapisti idealize edip sonra değersizleştirmesi tekrarlayan bir örüntü.
  • Personifications / kişi tasarımları: Kendilik ve diğerine dair içsel imgelerdir. “İyi anne / kötü anne” gibi ayrışabilir. Örnek: İçinde kritik baba ve koruyucu anne imgeleri ayrı ayrı yaşıyor.
  • Prototaxic / prototaksik deneyim: Parçalı, henüz bağlantısız ham yaşantıdır. Erken dönemde baskındır. Örnek: Bebek açlık ve rahatsızlığı henüz birleşik bir açlık olarak değil parça parça yaşıyor.
  • Parataxic / parataksik deneyim: Özel, mantıksız bağlantılarla örgütlenen deneyimdir. Çarpıtılmış kişilerarası okumayı besler. Örnek: Komşusu selam vermedi diye herkes benden nefret ediyor diye düşünüyor.
  • Syntaxic / sentaksik deneyim: Paylaşılan dil ve mantıkla doğrulanabilir deneyimdir. Olgun iletişim buraya yakındır. Örnek: Bugün işten erken çıktım çünkü hastayım cümlesi paylaşılan mantıkla anlaşılıyor.
  • Güvenlik işlemleri / security operations: Kaygıyı azaltmak için kullanılan kişilerarası manevralardır. Benlik saygısını korumaya çalışır. Örnek: Eleştiri alınca hemen özür dileyip konuyu kapatıyor.
    Örnek: Kişilik “yalnız odada” değil; “şu insanla konuşurken kim oluyorum?” sorusunda oluşur.