Kitaplar /Kişilik Kuramları / BÖLÜM 6 — Neo-Freudçu Çekirdek

6.2. Horney — Temel kaygı

Hap

Temel kaygı; insanlara yönelme, insanlara karşı olma, insanlardan uzaklaşma ile yönetilir.

Ezber

[Pusula 3 yön] Toward·Against·Away.
Nasıl tutulur: Reddedilme korkusu merkezde. Kuzey=yaklaş (toward), Doğu=saldır (against), Batı=kaç (away). Pusulayı çevir, yönü söyle.

Örnek: Reddedilmemek için yapışır (toward); “ben yönetirim” der (against); kimseye yaklaşmaz (away).

Kavramlar:

  • Temel kaygı / basic anxiety: Erken güvensizlikten doğan yaygın kaygıdır. Nevrotik ihtiyaçları besler. Örnek: Küçükken güvensiz büyüdüğü için dünyayı tehditkar görüyor.
  • Temel düşmanlık / basic hostility: Bakımverene öfke ile bağımlılık çatışmasıdır. Bastırılınca kaygı artabilir. Örnek: Annesine bağımlı ama aynı zamanda ona öfkeli; bu çatışmayı bastırıyor.
  • Nevrotik ihtiyaçlar / neurotic needs: Aşırı ve katı güvenlik arayışlarıdır. Üç yönelimle örgütlenir. Örnek: Herkes beni sevmeli ihtiyacı o kadar katı ki reddedilmeyi dayanamıyor.
  • Moving toward / insanlara yönelme: Onay ve yakınlıkla güvenlik aramaktır. Yapışkan ilişki riski taşır. Örnek: Patronunun onayını almak için sürekli fazla mesai yapıyor.
  • Moving against / insanlara karşı olma: Gücü ve kontrolü öne almaktadır. Çatışma ve tahakküm riski taşır. Örnek: Her tartışmada kazanmak için karşı tarafı aşağılıyor.
  • Moving away / insanlardan uzaklaşma: Bağımsızlık ve mesafe ile korunmaktır. Yakınlıktan kaçınma riski taşır. Örnek: Yakın ilişki kurmaktan kaçınıp yalnız yaşıyor.
  • Gerçek benlik vs idealize benlik / real self vs idealized self: Gerçek potansiyel ile abartılı ideal imge gerilimidir. Uçurum büyüdükçe nevroz artar. Örnek: Kendini mükemmel ebeveyn sanıyor ama gerçekte çocuğuna vakit ayırmıyor.
    Eleştiri notu: Freud’un kadın psikolojisine karşı çıkar.