Soru: Erikson’un katkısı?
Örnek: Bebek bakılınca güvenir; ergen “ben kimim?” diye arar; yaşlı “hayatım değerli miydi?” diye bakar — 8 kapılı koridor.
Terimler:
- Psikososyal kriz / psychosocial crisis: Her dönemde çözülmesi gereken gelişim gerilimidir. Olumlu çözüm bir erdem (virtue) kazandırır. Örnek: Bebekken annesiyle güven kurup kuramama gerilimini yaşıyor.
- Ego kimliği / ego identity: Erikson’da kişiliğin merkez kavramıdır. Kimlik dönemi (5. kriz) özellikle kritiktir. Örnek: Ben bir hekimim, aileme ve topluma değer katıyorum diyor.
- Virtue / erdem: Her krizin olumlu çözümünde kazanılan niteliktir (umut, istenç, amaç, yeterlik, sadakat, sevgi, bakım, bilgelik). Örnek: Güven krizini çözünce umut duygusunu kazandı.
Freud farkı: Psikoseksüel → psikososyal; çocukluk → yaşam boyu.
Teknik/kavram:
- Kimlik krizi / identity crisis: Kimlik döneminde rol ve değer gerilimidir. Çözülmezse rol karmaşası sürer. Örnek: Üniversitede hangi bölümü seçeceğini bilmediği için aylarca kararsız kaldı.
- Kimlik statüleri / identity statuses (Marcia): Başarılmış, moratoryum, ipotekli, dağınık kimlik durumlarıdır. Erikson’un kimlik krizini ölçülebilir dile taşır. Örnek: Liseden mezun olalı iki yıl oldu, hâlâ ne olacağım diye araştırıyor.
- Psikososyal moratoryum / psychosocial moratorium: Kimlik arayışı için toplumsal olarak tanınan erteleme dönemidir. Keşif alanını açar; uzarsa dağılma riski artar. Örnek: Mezun olduktan sonra bir yıl gezip farklı işler deneyerek kimliğini aradı.