Kitaplar /Kişilik Kuramları / BÖLÜM 3 — Freud: Klasik Psikanaliz

3.5. Kaygı türleri

Hap

Gerçeklik kaygısı (dış tehlike), nevrotik kaygı (id baskısı), ahlaki kaygı (süperego) üç kaygı türüdür.

Ezber

[Peg 3 kapı] 1.Dış tehlike=Gerçek · 2.İç dürtü=Nevrotik · 3.Vicdan=Ahlaki.
Nasıl tutulur: Üç kapı hayal et. 1. kapıda köpek (dış gerçek tehlike→gerçeklik kaygısı). 2. kapıda dürtü fısıltısı (iç→nevrotik). 3. kapıda vicdan sesi (ahlaki). Kapı numarası=kaygı türü.

Terimler:

  • Gerçeklik kaygısı / reality anxiety (gerçeklik kaygısı): Dış tehlike veya somut tehdide karşı kaygıdır. Ego’nun gerçeklik ilkesiyle ilişkilidir. Örnek: Karşıdan köpek koşunca gerçek tehlike kaygısı yaşar.
  • Nevrotik kaygı / neurotic anxiety (nevrotik kaygı): Bastırılmış id dürtüsünün ego’yu tehdit etmesinden doğan kaygıdır. Savunma mekanizmalarını harekete geçirir. Örnek: Bastırılmış öfke yüzeye çıkmasın diye içten kaygılanır.
  • Ahlaki kaygı / moral anxiety (ahlaki kaygı): Süperego’nun suçluluk/utanç baskısından doğan kaygıdır. Ahlaki ihlal hissiyle bağlanır. Örnek: Anne yalan söyleme dedi diye çocuk utançla saklanır.
    Örnek: Köpek saldırısı = gerçeklik; “ya kontrolümü kaybedersem” = nevrotik; “kötü biriyim” suçluluğu = ahlaki.