| Araç | Kuram / dayanak | Ne için |
|---|---|---|
| MMPI / MMPI-2 / MMPI-2-RF (Restructured Form / yeniden yapılandırılmış form) | Ampirik–klinik | Psikopatoloji + klinik kişilik |
| MCMI | Millon | Kişilik bozuklukları / klinik sendrom |
| 16PF | Cattell | 16 kaynak özellik |
| NEO-PI-R | Big Five (Costa & McCrae) | Normal trait + facet (özellik + alt boyut) |
| EPQ | Eysenck PEN | P, E, N |
| TCI | Cloninger | Mizaç–karakter |
| Rorschach | Projektif / psikodinamik | Bilinçdışı süreç |
| TAT | Murray | İhtiyaç–baskı / thema |
| REP Test | Kelly | Kişisel yapılar |
| Strange Situation | Ainsworth | Bebek bağlanma stili |
Terimler (test kısaltmaları):
- MMPI / Minnesota Multiphasic Personality Inventory: Ampirik–klinik dayanaklı objektif envanterdir. Psikopatoloji ve klinik kişilik profili için kullanılır. Örnek: Klinik psikolog depresyon profili için MMPI uygular.
- MCMI / Millon Clinical Multiaxial Inventory: Millon kuramına yaslanır; kişilik bozuklukları ve klinik sendromları hedefler. Örnek: Terapist borderline eğilimini MCMI ile tarar.
- 16PF / Sixteen Personality Factor Questionnaire: Cattell’in 16 kaynak özelliğini ölçer; faktör analitik trait modelinin klasik aracıdır. Örnek: Araştırmacı Cattell'in 16 faktör envanterini dağıtır.
- NEO-PI-R / NEO Personality Inventory: Costa & McCrae Big Five’ı facet’leriyle (alt boyutlarıyla) ölçer; normal kişilik profili için sık kullanılır. Örnek: Danışana Big Five facet skorları için NEO verilir.
- EPQ / Eysenck Personality Questionnaire: PEN (Psikotisizm, Dışa dönüklük, Nevrotisizm) boyutlarını ölçer. Örnek: Öğrenci nevrotizm ve dışa dönüklük için EPQ doldurur.
- TCI / Temperament and Character Inventory: Cloninger’in 4 mizaç + 3 karakter boyutunu ölçer. Örnek: Klinisyen mizaç ve karakter boyutlarını TCI ile ölçer.
- Rorschach / Rorschach mürekkep lekesi testi: Projektif testtir; bilinçdışı süreçleri yoklar, yorum öznelliği yüksektir. Örnek: Danışan on mürekkep lekesine ne gördüğünü anlatır.
- TAT / Thematic Apperception Test (Tematik Algı Testi): Murray ihtiyaç–baskı çerçevesinde projektif değerlendirme aracıdır. Örnek: Danışan resimli kartlara hikâye uydurur, ihtiyaçları ortaya çıkar.
- REP Test / Role Construct Repertory Test: Kelly kişisel yapılarını çıkaran ölçüm aracıdır. Örnek: Kelly yaklaşımında kişi önemli insanları üçlü karşılaştırır.
- Strange Situation / Yabancı Durum Testi: Ainsworth’un bebek bağlanma stilini gözlemleyen prosedürüdür. Örnek: Anne odadan çıkınca bebeğin tepkisi kaydedilir.
Örnek: “Big Five ölç” dersen NEO; “PEN” dersen EPQ; “bağlanma stilini gözle” dersen Strange Situation.