Kitaplar /Kişilik Kuramları / BÖLÜM 12 — Trait / Ayırıcı Özellik Kuramları

12.2. Cattell

Hap

Faktör analiziyle yüzey özelliklerden kaynak özelliklere inilir; 16PF bunu ölçer.

Ezber

[Metafor] Yüzey→kaynak · araç=16PF.
Nasıl tutulur: Deniz: yüzeyde dalgalar (gözle görülen), altta kaynak faktörler. 16PF=kaynağı ölçen araç. Aşağı in.

Kavramlar:

  • Surface traits / yüzey özellikler: Gözlenen, bir arada görünen özellik kümeleridir. Altta ortak kaynak aranır. Örnek: Gözlemci onda 'konuşkan, neşeli, hareketli' görür; bunlar yüzey özellikleridir.
  • Source traits / kaynak özellikler: Faktör analiziyle bulunan daha temel boyutlardır. 16PF bunları ölçer. Örnek: 16PF skoru, konuşkanlığın altında yatan temel kaynak özelliği ölçer.
  • L-data / yaşam verisi: Gözlem ve yaşam kayıtlarından gelen veridir. Günlük davranışa yakındır. Örnek: Öğretmen onu bir dönem boyunca sınıfta gözlemleyip not tuttu.
  • Q-data / anket verisi: Öz-bildirim anketinden gelen veridir. Kolay ama yanlılık riski taşır. Örnek: Kendine 'kaygılı mısın?' diye 50 soruluk anketi doldurdu.
  • T-data / test verisi: Nesnel test durumundan gelen veridir. Anketten daha kontrollüdür. Örnek: Laboratuvar ortamında stres altında kalp atış hızı ölçüldü.
    Örnek: Gözlenen “çekingen + sessiz” kümesi yüzey; faktör analiziyle altta kaynak özellik çıkar — 16PF bunları ölçer.