- Sistematik hata — Aynı yönde tekrarlayan, ölçümü sürekli kaydıran hatadır. Geçerliği doğrudan zedeler.
- Rastgele hata — Şans eseri oluşan, tutarlılığı azaltan hatadır. Güvenirliği düşürür; tekrar ölçümle kısmen dengelenir.
- Gözlemci / puanlayıcı hatası — Uygulayıcı veya puanlayıcı kaynaklı tutarsızlıktır. Projektif testlerde inter-rater güvenirlik bu yüzden kritiktir.
- Test alan kişi kaynaklı hata (motivasyon, yorgunluk, sahtecilik) — Danışanın o anki durumu puanı etkiler. Geçerlik ölçekleri ve gözlem bu hatayı tespit etmeye yardımcı olur.
- Ortam kaynaklı hata — Gürültü, aydınlatma, kesinti gibi dış etkenler performansı bozar. Standart ortam bu hatayı minimize eder.
- Klasik Test Kuramı (Classical Test Theory, CTT): X = T + E — Gözlemlenen puan = gerçek puan + hata formülüdür. Psikometrinin temel denklemidir; sınavda mutlaka bilinmelidir.
- Gerçek puan (true score) kavramı — Hatasız ölçümde elde edilecek teorik puan değeridir. Pratikte doğrudan gözlemlenemez, tahmin edilir.
Kitaplar /Psikolojik Testler / 2. Ölçme ve Değerlendirme Temel Kavramları