Kitaplar /Klinik Psikoloji / BÖLÜM 8 — Özel Alanlar

8.3. Bağımlılık klinik çerçevesi

Hap

Motivasyon dalgalıdır; MI + beceri + relaps önleme temel üçlüdür. “Irade yok” açıklaması klinik olarak yetersizdir; pekiştireç ve tetikleyici analizi gerekir.

Teknikler:

  • MI: Kararsızlığı değişim konuşmasına çevirir. Dayatmayı azaltır.
  • Fonksiyonel analiz: Kullanımın öncül–davranış–sonucunu çıkarır. Müdahale noktasını gösterir.
  • Baş etme kartları: Yüksek risk anında okunacak stratejilerdir. Otomatik kullanıma köprü olur.
  • Urge surfing / istek sörfü (isteği dalga gibi izleme): İsteği dalga gibi izleyip geçmesini beklemektir. İstek = eylem özdeşliğini bozar.
  • Relaps önleme planı: Yüksek risk durumları ve alternatifleri önceden yazmaktır. Kaymayı felakete çevirmemeyi öğretir.
  • Contingency management (sonuç yönetimi): İstenen davranışı somut sonuçlarla pekiştirmektir. Özellikle madde kullanımında kanıtlıdır.