Terimler:
- İçe dönüklük / introversion (içe dönüklük): Enerjiyi iç dünyaya yönelten tutumdur. Jung’da psişik enerji içe akar. Örnek: Kalabalık partiden sonra eve gidip sessizce kitap okuyarak enerjisini topluyor.
- Dışa dönüklük / extraversion (dışa dönüklük): Enerjiyi dış dünyaya yönelten tutumdur. Jung’da psişik enerji dışa akar (Big Five E ile akrabadır). Örnek: Toplantı aralarında meslektaşlarıyla sohbet ederek canlanıyor.
- Düşünme / thinking (düşünme): Mantık ve nesnellikle karar verme işlevidir. Duygu işlevinin karşı kutbudur. Örnek: İş teklifini alırken maaş, konum ve kariyer planını tablo yaparak karşılaştırdı.
- Duygu / feeling (duygu): Değer ve ilişki odağıyla karar verme işlevidir. “Mantıksız” değil, farklı ölçüt kullanır. Örnek: Terapistlik bölümünü seçerken 'insanlara yardım etmek benim en önemli değerim' dedi.
- Duyum / sensation (duyum): Anlık duyusal veriye odaklanma işlevidir. Somut, şimdiye yakındır. Örnek: Yemek yerken tadına, kokusuna ve dokusuna odaklanıyor, başka bir şey düşünmüyor.
- Sezgi / intuition (sezgi): Olasılık, imge ve gelecek olasılıklarına odaklanma işlevidir. Soyut ve kestirimseldir. Örnek: Henüz kanıt yokken 'bu proje patlayacak gibi' hissedip erken çekildi.
- MBTI / Myers–Briggs Type Indicator: Jung tipolojisinden esinlenmiş popüler sınıflamadır. Big Five kadar güçlü bilimsel destek taşımaz. Örnek: Arkadaş grubu 'sen kesin INFJ'sin' diye MBTI testi yapıyor, bilimsel ölçüm için ise Big Five tercih ediliyor.
Örnek: Parti sonrası “şarj oldum” = dışa; “boşaldım, yalnız kalayım” = içe. Kararda mantık mı değer mi? = düşünme vs duygu.
Dikkat: MBTI bundan esinlenir; bilimsel olarak Big Five kadar güçlü değildir.