- Persona / persona (sosyal maske): Topluma gösterilen roldür. Aşırı özdeşleşmede Self’ten uzaklaşma riski vardır. Örnek: İş yerinde herkes onu sakin ve kontrollü bilir, evde ise tamamen farklı biri gibi davranır.
- Gölge / shadow (gölge): Bilinç tarafından bastırılan, istenmeyen yanlardır. Tanınmazsa yansıtma ve tek yanlılık artar. Örnek: Başkalarının bencilliğine çok kızarken kendi bencilliğini fark etmiyor.
- Anima / Animus: Karşı cins arketipidir (erkekte anima, kadında animus). İlişki ve iç dünya dengesinde rol oynar. Örnek: Rüyasında bilge bir kadın figürü gören erkek danışanın imgelerinde anima teması konuşuldu.
- Self / Self (bütünlük merkezi): Psişenin bütünleşme arketipi/merkezidir. Bireyleşmenin hedefidir. Örnek: Yaşamında bir dönüm noktasında 'artık kendim gibi yaşıyorum' hissi yaşadı.
- Kişisel bilinçdışı / personal unconscious: Bireysel bastırılmış içeriktir. Kolektif bilinçdışından ayrıdır. Örnek: Çocukluktan kalma utandırıcı bir anı yıllar sonra rüyasında tekrar belirdi.
- Kolektif bilinçdışı / collective unconscious: Paylaşılan arketipsel katmandır. Jung’u Freud’dan ayıran ana kavramdır. Örnek: Farklı kültürlerde benzer kahraman-yolcu hikâyeleri anlatılması kolektif bilinçdışını düşündürüyor.
Örnek: İş yerinde “her zaman gülümseyen” maske = persona; kıskançlığını başkasına yapıştırmak = gölge yansıtması.
Kitaplar /Kişilik Kuramları / BÖLÜM 4 — Jung: Analitik Psikoloji
4.2. Anahtar kavramlar
Ezber
[Loci ev] Kapıda Persona maske · Karanlık odada Gölge · Merkezde Self.
→ Nasıl tutulur: Evin kapısında maske tak (persona=dış görünüş). Koridordaki karanlık oda=gölge (bastırılan). Evin tam ortası=self (bütünlük). Eve girerken sırayla ziyaret et.