Teknikler:
- Serbest çağrışım / free association (serbest çağrışım): Akla geleni sansürsüz söylemektir. Bilinçdışı bağlantıların yüzeye çıkmasını kolaylaştırır. Örnek: Danışan koltukta aklına geleni durmadan söyler.
- Rüya analizi / dream analysis (rüya analizi): Rüyayı bilinçdışı dil olarak okumaktır. Manifest / görünen içerik anlatılan hikâyedir; latent / gizli içerik altta yatan anlamdır. Örnek: Terapist rüyadaki uçmak imgelerinin altında bastırılmış arzuyu arar.
- Yorum / interpretation (yorumlama): Gizli anlam, çatışma veya örüntüyü danışana sunmaktır. Zamanlaması iyiyse içgörü üretir; erken olursa direnç artabilir. Örnek: Terapist 'bu öfke belki babanıza yönelik bir duygu' deyince danışan bir an duraksadı.
- Aktarım / transference (aktarım) çalışması: Danışanın terapiste yansıttığı geçmiş ilişki duygularını incelemektir. “Burada ne oluyor?” sorusu değişimin motorudur. Örnek: Danışan terapisti eleştirdiğinde terapist 'burada babanıza mı kızıyorsunuz?' diye aktarımı çalıştı.
- Karşıaktarım / countertransference (karşıaktarım) farkındalığı: Terapistin danışana duygusal tepkisini fark etmektir. Süpervizyonda işlenirse tanısal ve ilişkisel bilgiye dönüşür. Örnek: Seans sonrası terapist 'danışana karşı aşırı koruyucu hissettim' diyerek karşıaktarımını süpervizyonda işledi.
- Direnç analizi / resistance analysis (direnç analizi): Değişime veya acı materyale karşı koyuşu çalışmaktır. Direnç “kötü niyet” değil, çoğu zaman koruyucu bir süreçtir. Örnek: Her seans sonunda konuyu değiştirince terapist 'acaba burada neyi korumaya çalışıyoruz?' diye direnci analiz etti.
- İçgörü geliştirme / insight (içgörü): Bilinçdışı örüntünün fark edilip anlamlı hale gelmesidir. Tek başına yetmez; duygusal yaşantı ve ilişki bağlamı da gerekir. Örnek: Danışan 'hep annemi memnun etmek için kendimi feda ediyormuşum' deyince içgörü gelişti.
Örnek: Danışan terapistine “tıpkı babam gibi sertsin” der (aktarım); “konuşmak istemiyorum” der (direnç); terapist örüntüyü yorumlar.