Soru: Freud’un kişilik kuramı nedir?
Terimler:
- Bilinçdışı / unconscious (bilinçdışı): Fark edilmeyen ama davranışı yönlendiren dürtü, anı ve çatışmalardır. Freud’un kuramının merkezidir. Örnek: Hande bilinçli olarak fark etmeden patrona öfke duyar.
- Çatışma / conflict (çatışma): İd, ego ve süperego arasındaki gerilimdir. Kaygı ve savunma mekanizmalarını tetikler. Örnek: İçinden istiyorum derken ahlaken yapmamalısın diyen gerilim yaşar.
- Psikoseksüel gelişim / psychosexual development: Libidinin erken dönemlerde odaklandığı aşamalardır. Fiksasyon yetişkin kişilik ipuçları verir. Örnek: Terapist yetişkin sorununda oral dönem izlerini arar.
- Libido / libido: Psişik–cinsel enerji kaynağıdır. Dönemlere göre bedenin farklı bölgelerinde odaklanır. Örnek: Bebek emme ve ağızla keşifle libidosunu oral döneme yönlendirir.
- Eros / yaşam dürtüsü: Yaşamı koruyan, bağ kuran ve üreten dürtüdür. Libido ile yakından ilişkilidir. Örnek: Sevgiliyle bağ kurmak ve yaşamı sürdürmek isteyen dürtü.
- Thanatos / ölüm dürtüsü: Yıkım, saldırganlık ve ölüme yönelen dürtüdür. Eros ile gerilim içindedir. Örnek: Trafikte korna çalınca sürücü aniden saldırganlık patlatır.
Örnek: Elini yıkamayı bırakamayan kişi “temizlik hastası” değil; bilinçdışı bir çatışmanın semptom dili olabilir — Freud böyle okur.