Terimler:
- Kişilik bozukluğu / personality disorder: Esnek olmayan, yaygın, uzun süreli ve işlev bozucu davranış/inner experience (iç yaşantı) örüntüsüdür. Tek trait uçluğu tek başına tanı değildir. Örnek: On yıldır ilişkilerinde aynı yıkıcı örüntüyü sürdürüyor ve iş hayatını da zorlaştırıyor.
- Kategorik yaklaşım / categorical approach: “Var/yok” kesme noktasıyla tanı koyma dilidir. DSM-5-TR kişilik bozukluklarında A/B/C kümeleri kullanır. Örnek: DSM'de 'borderline var mı yok mu?' diye keskin sınır çiziliyor.
- Boyutsal yaklaşım / dimensional approach: Örüntüyü şiddet/spektrum boyutunda değerlendirir. ICD-11 ve AMPD bu çizgidedir. Örnek: Kişilik bozukluğunu 'ne kadar şiddetli?' diye spektrumda değerlendiriyor.
- AMPD / Alternative Model for Personality Disorders (kişilik bozuklukları alternatif modeli): DSM-5’te Criterion A/B/C (Ölçüt A/B/C) ile boyutsal–kategorik hibrit çerçevedir. Sınavda “boyutsal alternatif” diye geçer. Örnek: Hem bozukluk tipi hem de şiddet boyutu birlikte değerlendiriliyor.
Örnek: Bir durumda sinirlenmek bozukluk değil; yıllarca her ilişkide katı, işlev bozan örüntü = kişilik bozukluğu diline yaklaşır.
Not: Tanı ölçütü ayrıntısı Psikopatoloji klasöründe.