- Outlier (uç değer) tanımı —
Örnek: Bir katılımcı BDI = 63; r = .55 → .28’e düşüyor. Silmeden önce ölçüm hatası mı gerçek klinik aşırı mı bak; Cook’s distance regresyonda etkileyici gözlemi yakalar.
Kitaplar /İstatistik / 6. Varsayımlar ve Veri Hazırlığı
6.3. Uç değerler ve etkileyici gözlemler
Hap
Dağılımdan belirgin şekilde sapan gözlemdir; ortalama, korelasyon ve regresyonu etkiler.
- Winsorizing (winsorizing / winsorizasyon) / dönüşüm / silme tartışması (etik–yöntem köprüsü) — Hap: Uç değer silinmeden önce ölçüm hatası mı gerçek mi kontrol edilir; silme gerekçelendirilmelidir.
- Regresyonda leverage (etki / kaldıraç) / Cook’s distance farkındalığı — Hap: Bazı gözlemler regresyon doğrusunu orantısız etkileyebilir; etkileyici gözlem analizi yapılır.
Ezber
Outlier = orantısız etki · Silme gerekçeli · Cook = regresyon kaldıraç uyarısı.