Kitaplar /İstatistik / 5. Hipotez Testi Mantığı

5.2. Anlamlılık düzeyi ve p değeri

Hap

Yanlış pozitif kabul edilebilir üst sınırıdır; test öncesi belirlenir.

p değeri: H₀ doğruysa gözlenen (veya daha uç) sonucun olasılığı — Hap: Küçük p, sonucun şans eseri olma ihtimalinin düşük olduğunu gösterir.
p < α → H₀ reddedilir — Hap: İstatistiksel olarak anlamlı bulgu demektir; alternatif hipotez desteklenir.
p’nin ne olmadığı: etki büyüklüğü, hipotezin doğru olma olasılığı, klinik önem — Hap: p yalnızca veri ile H₀ arasındaki uyumsuzluğu ölçer; büyüklük ve önem ayrı raporlanmalıdır.
NHST (Null Hypothesis Significance Testing / Sıfır hipotez anlamlılık testi) çerçevesi — Hap: Psikolojide yaygın hipotez testi yaklaşımıdır; H₀’ı reddetme/etmeme mantığına dayanır.

Ezber

p < α → reddet · p ≠ etki büyüklüğü ≠ klinik önem.

Açıklama: α, Tip I hatanın kabul edilen üst sınırıdır (genelde .05). p, H₀ doğruysa gözlenen (veya daha uç) sonucun olasılığıdır; etki büyüklüğü veya “hipotezin doğru olma olasılığı” değildir.

α (alfa): Tip I hata eşiği (genelde .05; bazen .01) —
Örnek: p = .03, α = .05 → H₀ reddedilir (istatistiksel anlamlı). p = .03, “etki büyüktür” veya “tedavi kesinlikle işe yarar” demez.