Kitaplar /İstatistik / 13. Aracı (Mediator) ve Düzenleyici (Moderator)

13.2. Aracılık analizi (mediation / aracılık)

Hap

X→Y, X→M, M→Y (X kontrolünde) adımlarıyla dolaylı etki test edilir; modern yaklaşım bootstrap tercih eder.

  • Modern yaklaşım: dolaylı etki, bootstrap güven aralıkları — Hap: Dolaylı etkinin GA’sı sıfırı kapsamıyorsa aracılık vardır.
  • Toplam / doğrudan / dolaylı etkiHap: Toplam = doğrudan + dolaylı; tam aracılıkta doğrudan etki kaybolabilir.
  • Tam vs. kısmi aracılık tartışmasıHap: Tam aracılıkta X’in etkisi tamamen M üzerinden gider; kısmi aracılıkta doğrudan etki de kalır.
Ezber

Modern = bootstrap dolaylı etki · GA sıfır kapsamazsa aracılık.

  • Baron & Kenny adımları (tarihsel; sınavlarda hâlâ anılır) —
    Örnek: Dolaylı etki bootstrap GA [0.12, 0.48] sıfır yok → aracılık. Toplam = doğrudan + dolaylı; kısmi aracılıkta doğrudan etki kalır.