Kitaplar /Araştırma Yöntemleri / BÖLÜM 6 — Yanlılık, Artefakt, Kontrol, Körleme

6.1. Yanlılık türleri

Hap

Seçim, ölçüm, hatırlama, sosyal beğenirlik, yayın ve onay yanlılığı bulguyu sistematik kaydırır.

Ezber

Kim seçildi · Nasıl ölçüldü · Ne hatırlandı · Ne yayımlandı.

Terimler:

  • Selection bias / seçim yanlılığı: Örnekleme veya grup oluşumunun sistematik kaymasıdır. Temsil ve iç geçerliği bozar.
  • Measurement bias / ölçüm yanlılığı: Ölçümün gerçek skoru sistematik saptırmasıdır. Araç, puanlayıcı veya bağlam kaynaklı olabilir.
  • Recall bias / hatırlama yanlılığı: Geçmiş olayların seçici veya hatalı hatırlanmasıdır. Özellikle retrospektif ve vaka–kontrolde risklidir.
  • Social desirability / sosyal beğenirlik: Beğenilir görünme kaygısıyla yanıttır. Öz bildirimi bozar.
  • Publication bias / yayın yanlılığı: Olumlu/anlamlı çalışmaların daha çok yayımlanmasıdır. Meta-analizleri şişirebilir.
  • Confirmation bias / onay yanlılığı: Beklentiyi destekleyen kanıtı seçme eğilimidir. Hem klinik yargıda hem araştırmada görülür.