Kelime İndeksi

Alfabetik. Biçim: Terim / English — en fazla iki cümle öz tanım. (bölüm)
Teknik terim tarama listesi; İngilizce karşılıklar Bölüm 33’te.

A

• Duygulanım (affect) — Anlık duygu ifadesi; duygudurumdan (mood) ayırt edilir. Düz veya kısıtlı duygulanım şizofrenide negatif belirti olarak değerlendirilir. (4.2)
• Agorafobi — Kaçmanın veya yardımın zor olduğu yerlerden korku ve kaçınma. Panik bozukluğu ile birlikte veya ayrı tanı olarak konabilir. (9.2, 9.3)
• Akut stres bozukluğu — Travma sonrası erken dönem stres tepkisi; TSSB’den süre farkıyla ayrılır. Belirtiler çoğu zaman bir ay içinde yatışır veya TSSB’ye evrilebilir. (11.2, 11.4)
• Alogia — Konuşma miktarı veya içeriğinde azalma (negatif belirti). Negatif belirti kümesinin parçasıdır; sosyal etkileşimi azaltır. (6.1)
• Anhedoni — Zevk alamama veya ilgide belirgin azalma. Majör depresif epizod ölçütlerinden biridir; manide tipik değildir. (6.1, 8.1)
• Anksiyete (kaygı) — Geleceğe yönelik tehdit beklentisi ve gerilim. Korkudan farkı, belirsiz/geleceğe dönük tehdit beklentisidir. (9.1)
• Anoreksiya nervosa — Düşük kilo, kilo alma korkusu ve beden imgesi bozukluğu. Bulimia ve BED’den anlamlı düşük kilo ve kilo alma korkusu ayırır. (14.1, 14.2)
• Antisosyal kişilik bozukluğu — Başkalarının haklarını ihlal eden süreğen kişilik örüntüsü. 18 yaş öncesi davranım bozukluğu öyküsü aranır. (22.3)
• ARFID (kaçıngan/kısıtlı besin alımı bozukluğu) — Kaçıngan veya kısıtlı besin alımı bozukluğu. Anoreksiyadan farklı olarak beden imgesi ve kilo korkusu merkezde değildir. (14.1)
• Avolisyon — Amaçlı etkinliğe başlama ve sürdürmede azalma. Motivasyon ve hedefe yönelik aktivite kaybı tipiktir. (6.1)
• Ayırıcı tanı — Benzer belirtili durumları birbirinden ayırma süreci. Klinik kararın omurgasıdır; alternatif açıklamalar sistematik karşılaştırılır. (4.4)
• Ayrılık kaygısı bozukluğu — Bağlanma figüründen ayrılmaya aşırı korku ve kaygı. Çocuk ve ergenlerde sık görülür; yetişkinde de tanınır. (9.2)

B

• Bağımlı kişilik bozukluğu — Aşırı bakım ihtiyacı ve ayrılma korkusuyla giden kişilik örüntüsü. Kararları başkalarına bırakma ve yalnız kalma korkusu belirgindir. (22.4)
• BED (tıkınırcasına yeme) — Tekrarlayan tıkınma atakları ve belirgin sıkıntı; düzenli telafi yoktur. Bulimia’dan düzenli telafi davranışının yokluğu ayırır. (14.1, 14.2)
• Bedensel belirti bozukluğu — Bedensel belirtilere aşırı düşünce, duygu veya davranış. DSM-5’te belirtiye verilen aşırı tepki vurgulanır. (13.2)
• Bilişsel üçlü — Depresyonda ben–dünya–gelecek olumsuzluğu (Beck). Bilişsel modele göre depresif içerik bu üç alanda örgütlenir. (8.4)
• Bipolar I — En az bir manik epizodun olduğu bipolar spektrum tanısı. Tam manik epizod yeterlidir; depresyon şart değildir. (7.2)
• Bipolar II — Hipomani ve majör depresyon; tam mani yoktur. Tam mani olmamalıdır; hipomani + majör depresyon yeterlidir. (7.2)
• Biriktirme bozukluğu — Eşya biriktirme ve bırakamama ile yaşam alanının işlevsizleşmesi. OKB ile ilişkili spektrumda ayrı tanı olarak yer alır. (10.2)
• Borderline (sınırda) kişilik bozukluğu — Duygu, ilişki ve kimlikte istikrarsızlık; özkıyım/kendine zarar riski yüksektir. Bipolar ve TSSB’den ayırıcı tanı dikkat ister. (22.3, 22.5)
• Bulimia nervosa — Tıkınma ve telafi edici davranışlar. Kilo çoğu zaman normal aralıkta olabilir; telafi tanısal anahtardır. (14.1, 14.2)

C

• Katatoni (catatonia) — Motor durgunluk, negativizm, stereotipi gibi belirti kümesi. Depresyon, psikoz ve tıbbi durumlarda eşlik edebilir. (6.3, 8.3)
• Eştanı (comorbidity) — Birden fazla bozukluğun aynı kişide birlikte bulunması. Ayırıcı tanından farklı olarak birden fazla tanı bir arada olabilir. (1.3)
• Craving (yoğun istek / aşırı arzu) — Maddeye yönelik yoğun istek. Madde kullanım bozukluğu tanı ölçütlerinden biridir. (20.1)

Ç

• Çok eksenli sistem — DSM-III/IV’te Eksen I–V yapısı. DSM-5’te çok eksenli sistem kaldırılmıştır. (2.3)

D

• Davranım bozukluğu (CD / conduct disorder) — Başkalarının haklarını veya toplumsal normları ihlal eden çocuk–ergen örüntüsü. ODD’den daha ağırdır; hak ihlali ve ciddi kural çiğneme tipiktir. (19.1)
• DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) — Dikkat dağınıklığı ve/veya hiperaktivite–dürtüsellik. Yetişkin tanısında çocukluk belirtilerinin retrospektif doğrulanması aranır. (5.5)
• Deliryum — Bilinç ve bilişte dalgalanan akut bozulma. Tıbbi acildir; bilinç dalgalanması ayırıcı anahtardır. (21.1, 21.3)
• Delüzyon (sanrı) — Kanıtla kolay değişmeyen sabit yanlış inanç. Zulüm, referans, grandiyöz gibi türleri klinik ayırımda önemlidir. (6.1)
• Depersonalizasyon — Kendine yabancılaşma veya kopukluk hissi. Derealizasyon ile birlikte veya ayrı görülebilir. (12.2)
• Derealizasyon — Dış dünyanın gerçek dışı veya sisli gelmesi. Travma, panik ve dissosiyatif tablolarda görülebilir. (12.2)
• Dezorganize konuşma — Düşünce sürecinde dağınıklığın konuşmaya yansıması. Psikotik düşünce süreci bozukluğunun dışa vurumudur. (6.1)
• Diatez–stres modeli — Yatkınlık ile stresin etkileşimiyle bozukluk riskinin artması. Etiyoloji formülasyonunda yatkınlık ve tetikleyici birlikte düşünülür. (3.5, 8.4)
• Disosiyasyon — Bilinç, bellek, kimlik veya algıda kopukluk. Travma formülasyonunda sürdürücü mekanizma olabilir. (12.1)
• Disosiyatif kimlik bozukluğu — Kimlikte bölünme ve bellek boşlukları. TSSB ve borderline kimlik dağınıklığından ayırt edilir. (12.2)
• DMDD (yıkıcı duygudurumu düzenleyememe bozukluğu) — Çocuklukta süreğen irritabilite ve sık şiddetli öfke patlamaları. Ergen bipolar yanlış tanısını azaltmak için tanımlanmıştır. (8.2, 26.2)
• DSM-5 / DSM-5-TR (Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) — Ruhsal bozuklukların tanısal sınıflandırma el kitabı. Çok eksenli sistem kaldırılmıştır; spesifikatörler klinik ayrıntıyı netleştirir. (2.1, 2.2)
• Distress (öznel sıkıntı) — Kişinin yaşadığı öznel sıkıntı. Anormallik ölçütlerinden biridir. (1.1, 1.2)
• Dual diagnosis (çift tanı) — Madde kullanımı ile başka bir ruhsal bozukluğun birlikteliği. Tedavi planı hem madde hem ruhsal bozukluğu kapsamalıdır. (20.5)
• Dürtüsellik — Sonucu yeterince düşünmeden eyleme geçme eğilimi. Borderline, DEHB ve manide ortak klinik özellik olabilir. (5.5, 19, 22.5)

E

• Enkoprezis — Gelişimsel düzeye uygun olmayan şekilde dışkı kaçırma. Kabızlık ile ilişkili veya kabızlık olmadan alt tipleri vardır. (15.1)
• Enürezis — Gelişimsel düzeye göre idrar kaçırma. Gece/gündüz tipi ve yaş eşiği klinik değerlendirmede önemlidir. (15.1)
• Epidemiyoloji — Yaygınlık, insidans ve dağılım bilimi. Prevalans ve insidans birlikte yorumlanır. (1.3)
• ERP (maruz bırakma ve tepki önleme) mantığı (OKB) — Maruz bırakma ile kompulsiyonu engelleyerek kaygının uzun vadede düşmesi. OKB’de kanıta dayalı davranışsal müdahale mantığıdır. (10)
• Expressed emotion (yansıtılan duygu) — Ailede eleştiri, düşmanlık veya aşırı müdahalecilik. Özellikle şizofrenide nüks riskiyle ilişkilendirilir. (6.5)

F

• Formülasyon — Belirtilerin nedenini ve sürdürülmesini açıklayan klinik model. Tanıdan farklı olarak neden/nasıl sürüyor sorusunu yanıtlar. (4.5)
• Frotöristik bozukluk — İzinsiz sürtünme içeren parafili bozukluğu. Atipik cinsel ilgi + sıkıntı/zarar ölçütüyle değerlendirilir. (23.2)

G

• GAF (küresel işlevsellik değerlendirmesi) — Global işlevsellik değerlendirmesi (eski Eksen V). DSM-5’te kullanılmaz; tarihsel bağlamda bilinir. (2.3)
• Cinsiyet hoşnutsuzluğu (gender dysphoria) — Yaşanan/ifade edilen cinsiyet ile atanan cinsiyet arasında belirgin uyumsuzluk ve sıkıntı. Damgalamayan dil ve destekleyici değerlendirme esastır. (18.1)
• Grandiyözite — Aşırı abartılı benlik veya önem duygusu. Mani ve narsisistik kişilikte görülebilir; bağlam ayırır. (6.1, 7.1)

H

• Halüsinasyon — Dış uyaran olmadan algı yaşantısı. İşitsel halüsinasyon psikozda en sık bildirilenlerdendir. (6.1)
• Hastalık kaygısı bozukluğu — Ciddi hastalık korkusu; bedensel belirti az veya yok olabilir. Bedensel belirti bozukluğundan belirti azlığı/yokluğu ile ayrılır. (13.2)
• Histriyonik kişilik bozukluğu — Aşırı duygusallık ve dikkat çekme örüntüsü. B kümesi kişilik bozukluklarındandır. (22.3)
• Hipomani — Maniden daha hafif yükselmiş duygudurum/enerji dönemi. Süre daha kısa/hafif olabilir; psikotik özellik ve ağır işlev yıkımı tipik değildir. (7.1)
• HiTOP (Psikopatolojinin Hiyerarşik Taksonomisi) — Psikopatolojinin hiyerarşik boyutsal taksonomisi. Kategorik DSM’ye alternatif boyutsal araştırma çerçevesidir. (2.6)
• HPA ekseni — Hipotalamus–hipofiz–adrenal stres sistemi. Kronik stres ve depresyon biyolojisi bağlamında anılır. (3.2)

I–İ

• ICD-10 / ICD-11 (Uluslararası Hastalık Sınıflandırması) — Dünya Sağlık Örgütü’nün uluslararası hastalık sınıflandırması. ICD-11 kişilik bozukluklarında şiddet + özellik boyutlarına geçmiştir. (2.4, 22.6)
• ICD-11 kişilik bozukluğu (şiddet + özellik) — ICD-11’de kişilik bozukluğu şiddet düzeyi ve özellik alanlarıyla tanımlanır. Negatif duygulanım, kopukluk, disosyalite, disinhibisyon, anankasti alanları; isteğe bağlı borderline pattern. (22.6)
• İşlevsellik bozulması (impairment) — Sosyal, mesleki veya diğer önemli alanlarda bozulma. Birçok DSM tanı ölçütünde işlev maddesi olarak yer alır. (1.1, 1.2)
• İnsidans — Belirli sürede yeni olgu oranı. Prevalanstan farklı olarak yeni olgu hızını ölçer. (1.3)
• İnsomnia — Uykuya dalma veya sürdürme güçlüğü. Depresyon ve anksiyete ile çift yönlü ilişkilidir. (16.1)
• İçgörü — Hastalığın veya belirtilerin farkındalığı. OKB’de içgörü spektrumu spesifikatör olarak kodlanabilir. (4.2, 10.1)
• İntoksikasyon — Madde etkisiyle oluşan geçici sendrom. Madde sınıfına göre belirti profili değişir. (20.1)
• İntihar / özkıyım — Kendini öldürme düşüncesi, girişimi veya eylemi. Risk değerlendirmesinde doğrudan sormak standart uygulamadır. (24)

K

• Kaçıngan kişilik bozukluğu — Eleştiri ve reddedilme korkusuyla sosyal ketlenme. C kümesi; reddedilme korkusuyla kaçınma tipiktir. (22.4)
• Karmaşık TSSB / complex PTSD (ICD-11) — ICD-11’de TSSB çekirdeğine ek olarak duygu düzenleme, benlik ve ilişki alanlarında bozulma (DSO). Çoğunlukla uzun süreli/tekrarlayan travma bağlamında tanımlanır. (11.3)
• Kategorik tanı — Bozukluğun var/yok sınıflaması. Boyutsal yaklaşımla karşılaştırılarak tartışılır. (2.5)
• Kleptomani — Çalma dürtüsüne karşı koyamama. Ekonomik ihtiyaç veya öç motivasyonu merkezde değildir; gerilim–rahatlama döngüsü vardır. (19.1)
• Kompulsiyon — Obsesyonu nötralize etmeye yönelik tekrarlayıcı eylem veya zihinsel eylem. OKB’de obsesyonla işlevsel olarak bağlıdır. (10.1)
• Konversiyon bozukluğu — İşlevsel nörolojik belirtiler. Nörolojik bulgu vardır ama yapısal hastalıkla açıklanmaz. (13.2)
• Korku — Belirli bir tehdide verilen ani alarm tepkisi. Kaygıdan farklı olarak tehdit daha somut ve anlıktır. (9.1)
• Kumar oynama bozukluğu — Madde dışı bağımlılık tanısı. Ödül devreleri madde kullanımına benzer şekilde tartışılır. (20.3)

L

• Lewy cisimcikli nörobilişsel bozukluk — Demans spektrumunda görsel halüsinasyon ve parkinsonizm ipuçlarıyla öne çıkan alt tip. Dalgalı biliş ve REM uyku davranış bozukluğu eşlik edebilir. (21.2)

M

• Majör depresif bozukluk (MDB) — En az yaklaşık iki haftalık depresif epizod ölçütleri. Çökkün duygudurum veya anhedoni çekirdek belirtilerdendir. (8.1)
• Majör nörobilişsel bozukluk — Demans düzeyinde bilişsel bozulma. Bağımsızlık kaybı tipiktir; deliryumdan kronik seyirle ayrılır. (21.1)
• Mani — Belirgin yükselmiş veya irritabl duygudurum + artmış enerji; işlev bozucudur. Bipolar I için yeterli olabilir. (7.1)
• MSE (ruhsal durum muayenesi / mental status examination) — Görünüm, duygu, düşünce, algı ve biliş değerlendirmesi. Tanı ve ayırıcı tanının temel klinik aracıdır. (4.2)
• Duygudurum (mood) — Süreğen içsel duygu hali. Affect’ten farklı olarak daha kalıcı içsel hâli ifade eder. (4.2)

N

• Narsisistik kişilik bozukluğu — Grandiyözite, hayranlık ihtiyacı ve empati azlığı. B kümesi kişilik bozukluklarındandır. (22.3)
• Negatif belirtiler — Normal işlevlerde azalma (anhedoni, avolisyon, alogia, düz duygulanım vb.). Prognoz açısından pozitif belirtilerden daha dirençli olabilir. (6.1, 6.2)
• Nörogelişimsel bozukluklar — Erken gelişimde başlayan sinir sistemi ilişkili tanılar. DEHB ve OSB bu grubun sık karşılaşılan örneklerindendir. (5)
• Nörobilişsel bozukluklar — Deliryum ve demans spektrumu. Deliryum akut; majör NBB kronik ve ilerleyici olabilir. (21)

O

• Obsesyon — İstenmeyen tekrarlayıcı düşünce, imge veya dürtü. OKB’de egodistonik yaşantı olarak sık görülür. (10.1)
• ODD (karşıt olma / karşı gelme bozukluğu) — Karşı gelme, öfke ve inatçılık örüntüsü. Davranım bozukluğundan önce gelişebilir; hak ihlali CD kadar ağır değildir. (19.1)
• OKB (obsesif-kompulsif bozukluk) — Obsesyon ve/veya kompulsiyonlarla giden bozukluk. DSM-5’te kaygı bozukluklarından ayrı kategoridedir; YKB’den nötralizasyon ile ayrılır. (10.1)
• OKKB / OCPD (obsesif-kompulsif kişilik bozukluğu) — Mükemmeliyetçilik, katılık ve denetim odaklı süreğen kişilik örüntüsü. OKB’den farklı olarak egosintonik kişilik tarzı süreğendir. (22.4)
• OSB (otizm spektrum bozukluğu) — Sosyal iletişim bozulması ve kısıtlı/tekrarlayıcı davranışlar. İki alan birlikte aranır; erken gelişimsel başlangıç tipiktir. (5.4)

Ö

• Özgül fobi — Belirli nesne veya duruma orantısız korku ve kaçınma. Maruz bırakma mantığı nettir. (9.2, 9.3)
• Özgül öğrenme bozukluğu — Okuma, yazma veya matematikte beklenen düzeyin altında performans. Zekâ geriliğinden bağımsız değerlendirilir. (5.6)

P

• Panik atak — Ani yoğun korku ile bedensel/bilişsel belirtiler kümesi. Tek başına tanı değildir; panik bozukluğunda merkezidir. (9.1)
• Panik bozukluğu — Tekrarlayan beklenmedik panik ataklar + atak korkusu/kaçınma. Agorafobi ile birlikte veya ayrı olabilir. (9.2, 9.3)
• Parafili bozukluğu — Atipik cinsel ilginin sıkıntı veya zarar oluşturması. Atipik ilgi tek başına yeterli olmayabilir; sıkıntı/zarar aranır. (23.1)
• Paranoid kişilik bozukluğu — Yaygın güvensizlik ve kuşku. A kümesi kişilik bozukluklarındandır. (22.2)
• Pedofili bozukluğu — Çocuklara yönelik cinsel yönelim içeren parafili bozukluğu. Adli ve etik açıdan yüksek riskli değerlendirilir. (23.2)
• Piromani — Yangın çıkarma dürtüsü. Maddi kazanç veya öç motivasyonu merkezde değildir. (19.1)
• Pozitif belirtiler — Delüzyon, halüsinasyon gibi “eklenen” psikotik belirtiler. Negatif belirtilerden ayrı kümede ele alınır. (6.2)
• Prevalans — Belirli zamanda olgu oranı. Nokta, dönem ve yaşam boyu türleri vardır. (1.3)
• Prodrom — Tam epizod öncesi uyarıcı dönem. Şizofrenide ilk epizod öncesi işlev düşüşü tipik örneklerdendir. (6.4)
• Prognoz — Seyir ve sonuç beklentisi. Remisyon, nüks ve işlevsellik ile ilişkilidir. (1.3)
• TSSB / PTSD — Travma sonrası stres bozukluğu. Yeniden yaşama, kaçınma, biliş–duygu olumsuzluğu ve aşırı uyarılma kümeleri vardır. (11.2, 11.3)

R

• RDoC (Araştırma Alanı Ölçütleri Çerçevesi) — Nörobiyolojik boyutlarla araştırma çerçevesi. Klinik tanı kitabı değildir. (2.6)
• Reaktif bağlanma bozukluğu — Bakım yetersizliğine bağlı duygusal çekilme. Çocukta bağlanma figürüne yönelik çekingen/duygusal kısıtlılık tipiktir. (11.2)
• Nüks (relapse) — İyileşme veya remisyon sonrası belirtilerin geri dönmesi. Tedavi ve EE gibi faktörlerle ilişkilendirilebilir. (1.3)
• Remisyon — Belirtilerin azalması veya kaybolması. Tam veya kısmi olabilir; nüks riski sürer. (1.3)
• Ruminasyon — Tekrarlayıcı olumsuz düşünme. Depresyon sürdürücüsü olabilir; transdiagnostik müdahale hedefidir. (25.1)

S

• Selektif mutizm — Belirli sosyal durumlarda konuşmama. Konuşma becerisi vardır ama bazı ortamlarda konuşulmaz. (9.2)
• Sendrom — Birlikte görülen belirti kümesi. Tanıdan önceki betimleyici aşama olabilir. (1.1)
• Siklotimi — Hipomanik ve depresif belirtilerin süreğen dalgalanması. Tam mani/majör depresyon epizodu olmadan yıllarca sürebilir. (7.2)
• Sınırsız sosyal katılım bozukluğu — Yabancılara aşırı/ayrımsız yakınlık. Bakım ihmal öyküsü bağlamında güvenlik riski taşır. (11.2)
• Sosyal kaygı bozukluğu — Olumsuz değerlendirilme korkusu. Sosyal durumlardan kaçınma veya yoğun sıkıntı tipiktir. (9.2, 9.3)
• Spesifikatör — Tanıya ek klinik belirleyici (şiddet, özellikler vb.). Tanıyı incelten ek bilgidir. (2.2)
• Stigma / damgalama — Ruhsal bozukluğa bağlı olumsuz etiketleme. Yardım aramayı azaltabilir; damgalamayan dil tercih edilir. (1.4)
• Süregelen depresyon (distimi çerçevesi) — Uzun süreli depresif belirti örüntüsü. Kronik depresif belirtiler; yoğunluk MDB kadar olmayabilir. (8.2)
• Şizoaffektif bozukluk — Duygudurum epizodu ile şizofreni belirtilerinin birlikteliği. Zaman çizelgesi ayırıcıdır. (6.3)
• Şizoid kişilik bozukluğu — Sosyal kopukluk ve kısıtlı duygulanım. A kümesi; yakınlık isteği düşüktür. (22.2)
• Şizofreni — En az yaklaşık 6 ay süren psikotik bozukluk; işlev bozulması vardır. Pozitif, negatif ve dezorganize belirtiler değerlendirilir; ICD-11 süre eşiği daha kısa tartışılır. (6.3)
• Şizofreniform bozukluk — Şizofreni belirtileri; daha kısa süre. 1–6 ay sürer; 6 ayı aşarsa şizofreni düşünülür. (6.3)
• Şizotipal kişilik bozukluğu — Eksantrik biliş/algı ve sosyal rahatsızlık. A kümesi; olağandışı inançlar psikoz eşiğinin altında olabilir. (22.2)

T

• Temaruz (malingering / simülasyon) — İkincil kazanç için belirti uydurma veya abartma. Yapay bozukluktan farkı dış kazanç motivasyonudur. (13.4)
• Tolerans — Aynı etki için artan madde ihtiyacı. Madde kullanım bozukluğu ölçütlerinden biridir. (20.1)
• Tourette bozukluğu — Çoklu motor + en az bir ses tiki. Bir yıldan uzun sürer; nörogelişimsel spektrumdadır. (5.7)
• Transdiagnostik (tanılar-üstü) — Tanılar-üstü ortak süreçlere odaklanma. Eştanıyı açıklamada ve ortak müdahale hedeflerinde yararlıdır. (2.6, 25)
• Trikotillomani — Saç yolma bozukluğu. OKB ile ilişkili spektrumda değerlendirilir. (10.2)

U–Ü

• Uyum bozukluğu — Stresöre orantısız duygusal/davranışsal tepki. TSSB travma eşiğini karşılamayabilir. (11.2, 11.4)
• Uzamış yas bozukluğu / prolonged grief disorder — Yakın kaybı sonrası uzayan yoğun yas tepkisi. ICD-11’de ≥6 ay; DSM-5-TR’de yetişkinde ≥12 ay eşikleri ayırt edilir. (11.4)

V

• Voyeuristik bozukluk — İzinsiz gözetleme içeren parafili bozukluğu. Atipik ilgi + sıkıntı/zarar ölçütüyle değerlendirilir. (23.2)

Y

• Yapay bozukluk — Belirti üretme veya abartma; dış ikincil kazanç merkezde değildir. Hasta rolü / birincil kazanç öne çıkar. (13.2)
• Yaygın kaygı bozukluğu (YKB / GAD) — Aşırı, kontrol edilemeyen endişe. Yetişkinde en az 6 ay süre aranır. (9.2, 9.3)
• Yoksunluk — Madde kesilince ortaya çıkan belirti kümesi. Madde sınıfına göre profil değişir. (20.1)

Z

• 5P modeli (Sunum–Yatkınlık–Tetikleyici–Sürdürücü–Koruyucu) — Sunum, yatkınlık, tetikleyici, sürdürücü ve koruyucu öğeleri içeren formülasyon şablonu. Vaka formulasyonunda neden–sürdür–koru iskeleti sunar. (4.5)