16.1. Ana tanılar (sınav çerçevesi)

İnsomnia: Uykuya dalma, sürdürme veya erken uyanma güçlüğüdür; gündüz yorgunluk yapar. Birincil veya başka bozukluğa ikincil olabilir.
Hipersomnolans: Aşırı uyku hali ve gündüz uyuklama vardır. Depresyon ve uyku apnesi ayırıcıdadır.
Narkolepsi: Aşırı gündüz uyku hali, katapleksi, uyku felci ve hipnagojik halüsinasyonlarla seyreder. Nadir ama ayırt edicidir.
Solunumla ilişkili (OSA vb.): Uyku sırasında solunum kesintileri vardır; gündüz yorgunluk ve bilişsel sorun yapar. Hipertansiyon riski artar.
Sirkadiyen ritim bozuklukları: Uyku–uyanıklık zamanlaması kaymıştır (gece vardiyası, jet lag vb.). “Ne zaman uyudu?” sorusu ayırır.
Parasomniler: Uykuda yürüme, gece terörü, kâbus, REM uyku davranış bozukluğu uykudan uyanma ve güvenlik riski taşır. Çocuklarda gece terörü daha sıktır.
Huzursuz bacaklar sendromu: Bacaklarda hareket ettirme dürtüsü ve rahatsızlık vardır; uykuya dalmayı bozar. Demir eksikliği ile ilişkili olabilir.
Madde/ilaç kaynaklı: Stimülan, kafein, bazı antidepresanlar uykuyu bozar. Kesilince düzelme ayırıcıdır.