- İstatistiksel sapma: Ortalamadan uçta olmak “nadir”i gösterir ama tek başına patoloji demek değildir. Yüksek IQ örneği bu ölçütün sınırını gösterir.
- Sosyal / kültürel sapma: Toplum normlarından sapmayı ölçer; kültür değişince “anormal” de değişir. Bağlam yazmadan tanı konuşmak risklidir.
- Öznel sıkıntı (distress): Kişinin yaşadığı içsel acı ve rahatsızlıktır. Bazı bozukluklarda (ör. mani) kişi sıkıntı hissetmeyebilir; işlev bozulması öne çıkar.
- İşlevsellikte bozulma: Okul, iş, ilişki veya özbakımda düşüş klinik eşiğin temel göstergesidir. DSM’de birçok tanının B/C ölçütlerinde yer alır.
- Tehlikelilik: Kendine veya başkasına zarar riskidir; acil değerlendirme gerektirir. Tek başına tanı ölçütü değildir ama klinik öncelik yaratır.
- “Tek ölçüt yetmez” ilkesi: Anormallik çok ölçütlü ve bağlamsal değerlendirilir. Sınavda beş ölçütü listeleyip “birlikte kullan” demek yeterli iskelettir.
Kitaplar /Psikopatoloji / 1. Psikopatolojiye Giriş