Klinik Doktora

Kitaplar /Psikolojik Testler / 8. Zeka ve Bilişsel Yetenek Testleri

8.3. Wechsler ölçekleri (çekirdek sınav konusu)

  • WAIS (Yetişkinler için Wechsler Zeka Ölçeği) — sürüm farkındalığı (WAIS-R, WAIS-III, WAIS-IV)
  • WISC (Çocuklar için Wechsler Zeka Ölçeği) — WISC-R, WISC-IV vb.
  • WPPSI (Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence / Okul Öncesi ve İlkokul Wechsler Zeka Ölçeği) — farkındalık
  • Ortak mantık: sözel / performans (klasik) → indeks puanları (modern) — Eski sürümlerde iki bölüm; modern sürümlerde dört indeks yapısı vardır. Profil yorumu indeks düzeyinde yapılır.
  • Tipik indeks alanları (WAIS-IV / WISC-IV çerçevesi) — Klinik psikoloji bilim sınavında bilinmesi gereken psikolojik değerlendirme konusudur.
    • Sözel Anlama (VCI) — Sözel kavrama, kelime bilgisi ve akıl yürütmeyi yansıtır. Dil ve eğitimden etkilenir.
    • Algısal Akıl Yürütme / Görsel–Mekânsal (PRI / VSI) — Görsel–mevcut bilgilerle problem çözme ve mekânsal ilişkileri kapsar. Nöropsikolojik yorumda önemlidir.
    • Çalışma Belleği (WMI) — Bilgiyi akılda tutma ve işleme kapasitesini ölçer. DEHB ve öğrenme güçlüğünde düşük olabilir.
    • İşlemleme Hızı (PSI) — Basit bilişsel görevleri hızla tamamlama becerisidir. Dikkat, motor hız ve yorgunluktan etkilenir.
    • Tam Ölçek IQ (FSIQ) — Tüm alt testlerden türetilen genel bilişsel kapasite göstergesidir. Tek başına yorum yetersizdir.
  • Alt test örnekleri (benzerlikler, sözcük dağarcığı, küpler, digit span (sayı dizisi), kodlama vb.) — Her alt test farklı bilişsel bileşeni hedefler. Profil analizi alt test düzeyinde yapılır.
  • Profil yorumu: güçlü–zayıf alanlar — İndeks ve alt test farkları bilişsel profili ortaya koyar. Tedavi ve eğitim planına rehberlik eder.
  • Klinik kullanımlar: zihinsel yetersizlik, üstün yetenek, öğrenme güçlüğü ipuçları, nöropsikolojik tarama köprüsü — Wechsler birçok klinik soruya yanıt verir. Tek başına tanı koydurmaz, hipotez üretir.
  • Kültürel / dilsel / eğitim etkisi — Sözel alt testler kültür ve eğitimden güçlü etkilenir. Yorumda bağlam mutlaka dikkate alınmalıdır.
  • Türkiye uyarlama / norm durumu farkındalığı — Bazı Wechsler sürümlerinde Türkiye normları sınırlı olabilir. El kitabı ve güncel uyarlama durumu kontrol edilmelidir.