8.1. Zeka kavramı ve kuramsal çerçeveler

Spearman: g faktörü — Tüm bilişsel yeteneklerin altında yatan genel zeka faktörüdür. Wechsler FSIQ bu fikre yakındır.
Thurstone: temel zihinsel yetenekler — Zekayı birkaç birincil yetenek olarak modellemiştir. g yerine çoklu yetenek vurgusu yapar.
Cattell: akıcı zeka (Gf) / billurlaşmış zeka (Gc) — Gf yeni problem çözme, Gc birikmiş bilgidir. CHC modelinin temelini oluşturur.
CHC kuramı (Cattell–Horn–Carroll) — modern batarya tasarımına etkisi. Günümüz zeka testleri çoklu bilişsel yetenek faktörlerine dayanır. Wechsler indeks yapısı CHC ile ilişkilidir.
Gardner çoklu zeka (sınavda eleştirel farkındalık) — Zekanın birçok bağımsız türden oluştuğunu savunur. Psikometrik destek sınırlıdır; eleştirel bilinmelidir.
Sternberg üçlü zeka (farkındalık) — Analitik, yaratıcı ve pratik zeka ayrımı yapar. Bağlamsal zeka vurgusu önemlidir.
Zeka vs. başarı vs. yetenek ayrımı — Zeka genel kapasite, başarı öğrenilmiş bilgi, yetenek potansiyel performanstır. Sınavda karıştırılmamalıdır.
Flynn etkisi (farkındalık) — Nesiller arası IQ ortalamalarının yükselmesidir. Eski norm tablolarının güncellenmesi gerektiğini gösterir.