Kitaplar /İstatistik / 9. ANCOVA, MANOVA, MANCOVA

9.1. ANCOVA (kovaryans analizi)

Hap

Ön test gibi değişkenlerin etkisi çıkarıldıktan sonra grup farkı daha temiz görülür.

  • Tipik kovaryant: ön test puanı, yaş, başlangıç şiddeti — Hap: Başlangıç düzeyi gruplar arası farkı yapay olarak şişirebilir; ANCOVA bunu düzeltir.
  • Varsayımlar: ANOVA varsayımları + regresyon eğimlerinin paralelliği (homogeneity of regression slopes / regresyon eğimlerinin homojenliği) — Hap: Kovaryant–DV ilişkisinin tüm gruplarda benzer eğimde olması gerekir.
  • “Kovaryant bağımsız değişkenle ilişkili olmamalı” tartışması / randomizasyon sonrası kullanım — Hap: Randomizasyon sonrası kovaryant seçimi dikkatli yapılmalıdır; aşırı kontrol nedensel yorumu zayıflatır.
  • Düzeltilmiş ortalamalar (adjusted means / düzeltilmiş ortalamalar)Hap: Kovaryant kontrol edildikten sonraki grup ortalamalarıdır; ham ortalamalardan farklı olabilir.
Ezber

ANCOVA = ANOVA + kovaryant · Eğim paralelliği · Adjusted means.

Açıklama: Kovaryant (ör. ön test) kontrol edilerek grup farkı netleştirilir. Regresyon eğimlerinin paralelliği kritik varsayımdır; düzeltilmiş ortalamalar raporlanır.

  • Amacı: kovaryantı istatistiksel olarak kontrol ederek grup farkını netleştirmek —
    Örnek: Son test kaygı; kovaryant = ön test. Gruplar başlangıçta farklıysa ANCOVA “adilleştirilmiş” son farkı gösterir.